Jak przejść przez OLiJP? 10 praktycznych wskazówek

Olimpiada Literatury i Języka Polskiego od lat cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem uczniów. W 2017 roku aż sto osiemdziesiąt dwie osoby dopuszczono do udziału w zawodach finałowych.

Podczas przygotowań do konkursu żałowałam, że nie mam koleżanek, które udzieliłyby mi praktycznych rad oraz wprowadziły w tajniki poszczególnych etapów. Wielu przydatnych informacji dowiedziałam się za późno, na przykład o stronie internetowej Hamlet, na której opublikowano przykładowe zwycięskie interpretacje.

Postanowiłam napisać ten post, by ułatwić start osobom utalentowanym, mającym szansę na osiągnięcia w OLiJP – być może pomogę  im ustrzec się banalnych błędów, które mogłyby przekreślić ich sukces podczas ostatniego etapu.

Będzie subiektywnie i autobiograficznie.  Nie uważam się za żaden autorytet. Na Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego zostałam zakwalifikowana do części ustnej i walczyłam o bycie laureatką, lecz wróciłam do rodzinnego miasta tylko z tytułem finalistki. 

Nie każdy musi zgodzić się z sugestiami zawartymi w tym poście. Skupię się na własnych przemyśleniach związanych z poszczególnymi etapami pracy.  Możliwe, że niektóre z rad są zbyt oczywiste i ogólne, niemniej postanowiłam je odnotować.

1. Dobrze rozplanuj swój czas.

Liczysz, że stworzysz pracę olimpijską w jeden wieczór? Lepiej pozbądź się złudzeń. Napisanie eseju wiąże się z przeczytaniem co najmniej zwięzłych opracowań dotyczących danego zagadnienia, z przemyśleniem tematu, kompozycji pracy i zanotowaniem przydatnych cytatów.

Oczywiście znajdują się śmiałkowie, którzy zostawiają pisanie na ostatnią chwilę i tworzą esej w kilka dób, lecz dla własnego spokoju lepiej rozplanować swoją pracę i regularnie konsultować jej fragmenty z nauczycielem. Na pewno oszczędzi Ci to niepotrzebnego stresu.

Moim zdaniem etap I jest najprostszy, mimo iż zabiera dużo wolnego czasu. Jeśli jesteś przyzwyczajony do pisania dłuższych form literackich, esej nie powinien być dla Ciebie mordęgą. Wręcz przeciwnie – jeśli wybierzesz temat, który naprawdę Cię interesuje, zdobędziesz nową wiedzę i odczujesz satysfakcję z wykonanej pracy.

Uważam, że dobrym rozwiązaniem jest rozpoczęcie pisania już w trakcie wakacji – zwłaszcza w przypadku, gdy dbasz o dobre oceny w szkole.

Koniecznie sprawdź dostępność książek umieszczonych w spisie bibliograficznym. Jeśli jesteś z mniejszego miasta, może okazać się, że większości z nich nie ma w lokalnej bibliotece.

2. Korzystaj z dni wolnych!

Pamiętaj, że każdy etap Olimpiady gwarantuje Ci dni wolne od nauki. Zapoznaj się z regulaminem szkoły. Prawdopodobnie znajdziesz w nim punkt dotyczący zwolnień z zajęć, przysługujących uczestnikom olimpiad przedmiotowych. W niektórych szkołach średnich jest to aż tydzień, w innych (na przykład w mojej) – dwa dni. Każdy kolejny etap zapewnia Ci więcej czasu wolnego.

Lepiej opuścić kilka klasówek i później je nadrobić, niż wziąć na swoje barki za dużo.

3. Rób zadania z zeszłych lat!

Przysiądź nad zadaniami. Żaden wypełniony arkusz nie będzie stratą czasu. Zwróć uwagę na polecenia, które pojawiają się każdego roku, zwłaszcza na rozbiory zdań i słowotwórstwo. Poprawne wykonanie tych zadań zapewni Ci mniej-więcej dziesięć punktów, a potrzebujesz dwudziestu, by zostać zakwalifikowanym do części ustnej.

4. Rozprawka czy interpretacja? Dobrze się zastanów.

Wbrew pozorom, dokonanie złego wyboru może mieć katastrofalne skutki. Widziałam prace oceniane na pięć punktów, a niektóre nawet na zero. Możliwe, że uczeń nie zdołał napisać niczego poza własnym imieniem i nazwiskiem, lecz bardziej prawdopodobna wydaje mi się opcja, że nie miał pojęcia o wybranym przez siebie temacie.

Rozprawka wymaga dużej wiedzy i erudycji. Charakteryzuje się określoną kompozycją. Osoba pisząca musi sprawnie lawirować między zagadnieniami, wyczerpująco przywoływać lektury, bohaterów, epoki historyczno-literackie. Ta forma literacka jest oceniana surowiej niż interpretacja. W interpretacji komisja bierze pod uwagę ogólną zdolność analizy. Warto o tym pamiętać.

Oczywiście nie chcę nikogo zniechęcać do rozprawki. Pragnę jedynie napomknąć, że jeśli kierujesz się przekonaniem: ,,Zawsze miałem piątki w gimnazjum za prace domowe, poradzę sobie”, to lepiej zweryfikuj, czy faktycznie Twój poziom dorównuje temu, jaki wymagany jest na Olimpiadzie.

5. Przeanalizuj tematy rozprawek/interpretacji z poprzednich lat.

Martwisz się, że trafisz na utwór, którego nie będziesz umiał zinterpretować? Obawiasz się trudnych tematów rozprawek niepokrywających się z Twoimi zainteresowaniami? Niepotrzebnie, ponieważ na pewno znajdziesz coś dla siebie. Przejrzyj arkusze z poprzednich lat. Co roku pojawia się jakiś dawniejszy poeta (Kochanowski, Morsztyn, Naborowski), zwykle można znaleźć również utwór współczesnego artysty (Różewicza, Miłosza lub nieznanego szerszemu gronu polskiego twórcy).

Zwracaj uwagę na patronaty. Rok Henryka Sienkiewicza może oznaczać, że tematy rozprawek będą oscylowały wokół tego pisarza. Tak było w  2016 (tematy rozprawek:  Swoi i obcy w powieści polskiej XIX i XX wieku oraz Rola „patriotyzmu krytycznego” i pisania „ku pokrzepieniu serc” w polskiej kulturze narodowej). Kiedy patronat przypadł Naborowskiemu, to właśnie z jego utworem zmierzyli się uczestnicy podczas III etapu.

6. Trzymaj się tematu.

Częstym grzechem uczestników OLiJP jest odwoływanie się do własnych doświadczeń, zamiast do tekstu. Dobrze ilustruje to przykład interpretacji utworu Tomasza Różyckiego Kryzys czytelnictwa polskiego. Niektórzy uczniowie, zamiast skupić się na tekście, przytaczali statystyki czytelnictwa w  Polsce i snuli refleksje na temat współczesnej kultury. Treść wiersza zeszła na drugi plan. Dlatego analizuj wiersz jak najdokładniej, zaś swoje wnioski, o ile nie łączą się bezpośrednio z omawianym utworem, zachowaj dla siebie.

7. Nie lekceważ części ustnej!

Podczas próbnej obrony pracy w szkole zbłaźniłam się na oczach koleżanek, dukając nieskładne zdania i gubiąc co chwila wątek. Stało się to moją motywacją do obkucia się w wiedzę, by uniknąć konieczności improwizacji. Pomimo ogromnego stresu osiągnęłam cel: przeszłam do III etapu z czterdziestoma dwoma punktami.

Moje koleżanki nie miały tyle szczęścia. Niektóre zlekceważyły tę część olimpiady – wyszły z założenia, że zdobycie trzydziestu punktów to proste zadanie, zwłaszcza jeśli ktoś ma naturalny wdzięk w wysławianiu się, tzw. ,,gadane”. Jak widać, podczas obrony pracy to za mało.

Proponuję, by dokładnie przeanalizować swój esej. Znaj go na wylot. Użyłeś słowa ,,synestezja” w tekście? Nawet jeśli nie dotyczyło sedna tematu, miej w głowie jego definicję. Komisja nie powinna zapytać Cię o coś, co nie ma absolutnie żadnego związku z Twoją pracą.

Zastanów się: jakie zagadnienia wyłuszczyłeś? Z jakimi pojęciami i zjawiskami wiąże się poruszany przez Ciebie temat? Czy zrobiłeś błędy, które masz szansę poprawić podczas części ustnej?

8. Ubierz się adekwatnie do sytuacji.

Wyglądaj schludnie i kompetentnie, niekoniecznie ładnie, atrakcyjnie. Krótka, opinająca pośladki spódniczka u pań, czerwona szminka i ostry makijaż nie są wskazane, zwłaszcza gdy w komisji zasiadają kobiety.

To tylko moja opinia, nie każdy musi się z nią zgadzać. Wiem, że wygląd w teorii nie powinien mieć absolutnie żadnego wpływu na werdykt komisji, ale wszyscy jesteśmy tylko ludźmi. Gdybym przepytywała taką uczestniczkę, mogłabym podświadomie zaniżać jej kompetencje. Nie wspomnę już o tym, że wyzywające zachowanie potrafi budzić irytację lub zniechęcać do uczestnika. Niektóre z moich rówieśniczek przychodziły na obronę pracy ubrane jak na randkę, a ich strój, chociaż podkreślał figurę i atuty ciała, niekoniecznie robił dobre wrażenie.

9. Przemyśl tematy, które wybierzesz w części ustnej.

Udało się: zdobyłeś za obronę pracy co najmniej trzydzieści punktów, a ,,gilotyna warszawska” cię oszczędziła. Zostałeś umieszczony na oficjalnej liście uczestników. Jedziesz do Konstancina. Zanim to jednak nastąpi, musisz wybrać dwa tematy, które omówisz przed komisją, jeśli zostaniesz dopuszczony do drugiej części III etapu: z literaturoznawstwa oraz językoznawstwa.

Myślę, że dla spokoju sumienia przez wyjazdem warto gruntownie przygotować się do części ustnej. Żałuję, że zrobiłam błąd i wybrałam swoje tematy bezrefleksyjnie, wychodząc z założenia, że i tak nie uda mi się dostać do drugiej części III etapu. Gdybym przygotowała się lepiej, kto wie – może nie świeciłabym oczami przed komisją i wróciłabym z tytułem laureata?

10. Napisz pracę bez pośpiechu, najlepiej jak potrafisz!

Nie spiesz się. Masz pięć godzin na napisanie finałowej pracy. Jestem zwolenniczką starannych przygotowań – nie potrafię tworzyć spontanicznie, bez choćby zarysu planu. Proponuję, aby wykorzystać pierwszą godzinę na dokładne przemyślenie tego, co pragniesz przelać na papier. Wykorzystuj brudnopis, twórz w nim fragmenty tekstu, a dopiero potem przenoś je na arkusz.

Powodzenia!

Mam nadzieję, że chociaż niektóre rady okażą się przydatne.

Pamiętaj: nie bój się komisji. Przed częścią ustną słyszałam pogłoski, że nauczyciele sprawdzający wiedzę potrafią być podli i celowo wyprowadzają ucznia z równowagi. Nie twierdzę, że takie osoby mogą się przytrafiać, natomiast osobiście zetknęłam się z bardzo miłą kadrą nauczycieli. Wykazali się wobec mnie dużą cierpliwością i wyrozumiałością. Zdarzają się uczestnicy, którzy wybiegają z płaczem z sali podczas części ustnej, ale czy rzeczywiście przez groźne zachowanie komisji, czy z powodu nerwów?

Wzięcie udziału w Olimpiadzie Literatury i Języka Polskiego jest wspaniałą edukacyjną przygodą. Mam nadzieję, że przekonasz się o tym na własnej skórze.

Jeśli masz jakieś pytania lub sugestie, zapraszam do wyrażenia ich w komentarzach. 🙂

PRZYDATNE MATERIAŁY DLA UCZESTNIKA:

Serwis Hamlet – znajdziesz tam nagrodzone interpretacje i wyjaśnienie, dlaczego właśnie te prace są wartościowe;

Książka Trener. Jak czytać wiersze? – uczyłam się z niej do Olimpiady. Chociaż mój polonista nie zgodził się z niektórymi uwagami zawartymi w tej publikacji, sądzę, że jest ona wartościowa. Warto przejrzeć.

 

 

PS Z myślą o kreatywnych młodych osobach założyliśmy zamkniętą grupę na facebooku. Dzielimy się inspiracjami i służymy radą każdemu, kto chce się rozwijać. Dołącz do nas: LINK DO GRUPY.

Anna

Te artykuły mogą Cię zainteresować:

 

8 Comments

  1. Świetne rady! Dziękuję

  2. Mi osobiście te wskazówki się nie przydadzą, ale być może zdobyta wiedza zaprocentuje w przyszłości 🙂

  3. Bardzo pożyteczny wpis dla zainteresowanych 🙂 Pozdrawiam.

  4. Cenne wskazówki, wiele lat temu też brałam udział w Olimpiadzie, wspaniałe doświadczenie, ale i wielkie wyzwanie 🙂

  5. Dobre rady, sam jestem nauczycielem, ale nie języka polskiego. 😉

  6. Jako polonistka podpisuję się pod tym!

  7. CO prawda ja już jestem za stara na olimpiadę, ale to zbiór bardzo przydatnych rad. Brawo za Twoją determinację i chęć osiągnięcia czegoś wielkiego już w młodym wieku 🙂

  8. Właśnie się przygotowuję! Dzięki, zaraz wszystko jeszcze raz przeczytam!

Dodaj komentarz

Your email address will not be published.

*

© 2017 Półbohater

Theme by Anders NorenUp ↑